De beginselverklaring zegt dus dat de vrijmetselarij als grondslag neemt de erkenning van:
• de gelijkheid in wezen van alle mensen
• ieders recht om zelfstandig te zoeken naar waarheid;
• ieders eigen verantwoordelijkheid voor zijn doen en laten;
• ieders plicht om met toewijding te arbeiden aan het welzijn der gemeenschap

De typische vrijmetselaar vindt dus niet alleen dat alle mensen gelijk zijn maar ook dat iedereen het recht heeft om op zijn eigen manier naar zijn eigen waarheid te zoeken EN dat hij zelf verantwoordelijk is voor zijn daden.

Maar het venijn zit ook - en misschien wel vooral - in de staart van dat lijstje met grondslagen. Daar staat namelijk dat een vrijmetselaar er zich niet vanaf kan maken met alleen maar innerlijke bespiegelingen en zuivere zelfontplooiing. Hij ziet het als zijn plicht om “met toewijding te arbeiden aan het welzijn der gemeenschap”. Er moet dus gewerkt worden…!

Of zoals het elders in de beginselverklaring wordt geformuleerd:
“Hij werkt samen met andere vrijmetselaren, met behulp van symbolen en rituelen aan zijn persoonlijke vorming en de gezamenlijke arbeid stimuleert hem om naar vermogen bij te dragen aan een betere samenleving.” “Daarbij aanvaardt hij een persoonlijke verantwoordelijkheid ten opzichte van de wereld, die hij ziet als een te voltooien bouwwerk waarvan ieder mens een levende bouwsteen is.”

En er wordt aan toegevoegd: ”Hij doet dat door bij voortduring te trachten te bevorderen wat mensen bindt en wat te nemen wat hen scheidt".  Die zin is voor menig vrijmetselaar de kern van het hele spelletje. DE zin waar alles om draait.

Die houding leidt immers tot HARMONIE. Een van de belangrijkste waarden voor de vrijmetselaar.

De vrijmetselaar is dus hoewel meer of minder filosofisch ingesteld, geen dromende kamergeleerde. Hij is zich ervan bewust dat hij heel praktisch zal moeten bijdragen aan - sterker nog: persoonlijk verantwoordelijk is vóór - een betere wereld.

Overigens stelt de beginselverklaring ook nog dat de vrijmetselaar iemand is die arbeid in het licht van een hoger beginsel. Een beginsel dat wordt aangeduid als de Opperbouwmeester Des Heelals maar waaraan eenieder zijn eigen invulling mag geven. Het kan dus de God zijn van de Joden, de Cristenen, Islamieten of van  welke andere groepering dan ook. En niet alleen die van een groepering. Het kan ook zeer wel uw persoonlijke, individuele invulling zijn van het idee dat er "iets meer is".  Zelfs als u geen idee heeft wat dat zou kunnen zijn of hoe dat eruit ziet. 

De echte atheïst, hij die zeker weet dat er NIETS is, zal zich bij ons dan ook niet thuis voelen. Net zomin overigens als de dogmatisch gelovige die ervan overtuigd is dat alleen zijn kerk over de absolute waarheid beschikt. Vrijmetselaren pretenderen namelijk nooit met zekerheid te weten hoe het zit en voor echte dogma's is er binnen de vrijmetselarij geen plaats.